Trybunał Konstytucyjny od 2015 roku: pięć miejsc, wyrok 3 do 2 i dzisiejszy spór
Początek sporu to ustawa z 25 czerwca 2015 r. i wybór pięciu sędziów przez Sejm z większością PO–PSL 8 października. Wyrok TK uznał podstawę wyboru trzech osób na listopadowe wakaty, lecz zakwestionował wybór dwóch na wakaty grudniowe. Pokazujemy dalsze kroki PiS, orzeczenia sądów europejskich oraz decyzje Sejmu i prezydenta do 1 listopada 2026 r., z argumentami obu stron.
Chronologia: fakty i dwie interpretacje
Stan na 1 listopada 2026 r. Opis stanowisk politycznych nie oznacza potwierdzenia ich ocen prawnych.
25 czerwca 2015
Co się wydarzyło: Sejm z większością PO–PSL uchwala ustawę o TK. Przejściowy art. 137 pozwala zgłosić kandydatów na pięć miejsc zwalnianych w 2015 r.
PO, KO i centrolewica: Obóz PO uzasadniał przepis potrzebą ciągłości działania Trybunału.
PiS, prawica i prezydent: PiS widział w nim próbę obsadzenia przez ustępującą większość miejsc przypadających także następnemu Sejmowi.
Źródło: Ustawa, art. 137 ↗8 października 2015
Co się wydarzyło: Sejm wybiera pięć osób. Trzy miejsca zwalniają się 6 listopada, pozostałe 2 i 8 grudnia; wybory parlamentarne odbywają się 25 października.
PO, KO i centrolewica: PO podkreślała, że wybór nastąpił według obowiązującej wówczas ustawy.
PiS, prawica i prezydent: PiS kwestionował wybór na grudniowe wakaty, które powstały już po rozpoczęciu nowej kadencji.
Źródło: Chronologia i uchwały ↗19 listopada – 2 grudnia 2015
Co się wydarzyło: Nowy Sejm zmienia ustawę, uznaje październikowe uchwały za bezskuteczne i wybiera własnych pięć osób. Prezydent odbiera ślubowania od nowych kandydatów.
PO, KO i centrolewica: PO zarzuca PiS ponowne obsadzenie trzech miejsc już prawidłowo obsadzonych.
PiS, prawica i prezydent: PiS utrzymuje, że poprzednia większość nadużyła art. 137 i nowy Sejm powinien dokonać wyboru.
Źródło: Nowelizacja z 19 listopada ↗3 i 9 grudnia 2015
Co się wydarzyło: Wyrok K 34/15: art. 137 jest zgodny z Konstytucją dla trzech listopadowych wakatów, niezgodny dla dwóch grudniowych. K 35/15 kwestionuje rozwiązania nowej większości dotyczące ponownego wyboru.
PO, KO i centrolewica: To główny dowód, że trzy listopadowe miejsca nie były wolne dla kandydatów PiS.
PiS, prawica i prezydent: To także potwierdzenie, że PO–PSL poszła za daleko przy dwóch miejscach grudniowych; prawica kwestionowała późniejsze skutki orzeczeń.
Źródło: Wyrok K 34/15 ↗2016
Co się wydarzyło: Spór obejmuje zasady pracy TK i publikację wyroków. W grudniu prezydent powołuje Julię Przyłębską na prezesa Trybunału.
PO, KO i centrolewica: Krytycy PiS mówią o osłabieniu niezależności i blokowaniu publikacji orzeczeń.
PiS, prawica i prezydent: PiS mówi o konieczności zmiany zasad funkcjonowania TK i uznaje nowe kierownictwo.
Źródło: Powołanie prezes TK ↗7 maja 2021
Co się wydarzyło: ETPC w sprawie Xero Flor stwierdza naruszenie prawa do sądu ustanowionego ustawą w postępowaniu przed składem TK z osobą wybraną na sporne miejsce.
PO, KO i centrolewica: Dla opozycji i części prawników to potwierdzenie wady obsady TK.
PiS, prawica i prezydent: Obóz PiS kwestionuje ingerencję trybunałów międzynarodowych w krajowy ustrój sądowy.
Źródło: Wyrok ETPC ↗6 marca 2024
Co się wydarzyło: Sejm nowej większości uchwala rezolucję dotyczącą skutków kryzysu konstytucyjnego w TK i uznaje, że problem obsady wymaga rozwiązania.
PO, KO i centrolewica: Koalicja rządowa traktuje uchwałę jako krok do odbudowania prawidłowo działającego sądu konstytucyjnego.
PiS, prawica i prezydent: PiS uważa, że uchwała polityczna nie może zastąpić ustawy ani usunąć sędziów.
Źródło: Uchwała Sejmu ↗18 grudnia 2025
Co się wydarzyło: TSUE w sprawie C-448/23 stwierdza naruszenia prawa UE związane z orzecznictwem i niezależnością polskiego TK.
PO, KO i centrolewica: Koalicja i część środowiska prawniczego wskazują na konieczność wykonania wyroku.
PiS, prawica i prezydent: Przeciwnicy podnoszą zarzut przekraczania kompetencji UE w sprawach ustrojowych Polski.
Źródło: Komunikat TSUE ↗13 marca – 9 kwietnia 2026
Co się wydarzyło: Sejm wybiera sześć osób do TK. Prezydent 1 kwietnia odbiera ślubowanie od dwojga; 9 kwietnia odbywa się w Sejmie ceremonia dotycząca całej szóstki, bez udziału prezydenta.
PO, KO i centrolewica: Sejm uważa wszystkie wybory za skuteczne i zarzuca prezydentowi zwłokę.
PiS, prawica i prezydent: Pałac kwestionuje skuteczność ślubowania bez osobistego udziału prezydenta.
Źródło: Komunikat Sejmu o wyborze ↗4 września – 14 października 2026
Co się wydarzyło: Sejm wybiera Macieja Berka; w październiku wręcza mu uchwałę. Objęcie urzędu i ślubowanie stają się kolejnym przedmiotem sporu.
PO, KO i centrolewica: KO wskazuje doświadczenie Berka i prawo Sejmu do obsadzenia wakatu.
PiS, prawica i prezydent: PiS i Pałac kwestionują polityczny charakter kandydatury oraz skuteczność czynności bez prezydenta.
Źródło: Komunikat Sejmu ↗30 października – 1 listopada 2026
Co się wydarzyło: Po wydarzeniach w siedzibie TK premier wygłasza orędzie, prezydent publikuje oświadczenie i konsultuje się z liderami ugrupowań. Spór o legalność działań trwa.
PO, KO i centrolewica: Premier przedstawia działania jako ochronę legalnie wybranych osób i przywracanie działania TK.
PiS, prawica i prezydent: Prezydent opisuje je jako naruszenie porządku konstytucyjnego.
Źródło: Oświadczenie prezydenta ↗Dwie perspektywy
PERSPEKTYWA PO, KO I CENTROLEWICY: Zwolennicy tej oceny wskazują, że wyrok K 34/15 potwierdził podstawę wyboru trzech sędziów na wakaty listopadowe, a późniejsza większość PiS nie powinna była wybierać na te same miejsca kolejnych osób. Krytykują nieodebranie ślubowań i powołują się także na orzeczenia ETPC oraz TSUE. Przyznanie, że dwa grudniowe wybory z 2015 r. wykraczały poza kompetencje starego Sejmu, jest niezbędną częścią tego obrazu.
PERSPEKTYWA PiS, PRAWICY I PREZYDENTA: PiS od początku nazywało art. 137 próbą obsadzenia przez odchodzącą większość pięciu miejsc przed wyborami; wyrok K 34/15 potwierdził zastrzeżenia co do dwóch grudniowych wakatów. Obóz prezydencki podkreśla dziś znaczenie ślubowania wobec prezydenta i kwestionuje skuteczność ceremonii w Sejmie w 2026 r. Ta argumentacja nie unieważnia faktu, że ten sam wyrok uznał podstawę wyboru trzech osób na listopadowe wakaty.
Fakty i sprawdzenie social mediów
Ustawa nosi datę 25 czerwca 2015 r., nie 15 czerwca 2025 r. Jej art. 137 obejmował wszystkie pięć wakatów z 2015 r. Wyrok TK z 3 grudnia 2015 r. rozdzielił trzy mandaty kończące się 6 listopada od dwóch kończących się 2 i 8 grudnia. Ostatnie wydarzenia obejmują wybory sędziów przez Sejm w marcu i wrześniu 2026 r. oraz spór o ślubowania i pracę TK.
Nie potwierdziliśmy bezpośrednich adresów oryginalnych wpisów obu stron na X i Facebooku obejmujących tę wieloletnią chronologię. Nie zastępujemy dokumentów urzędowych cytatami z profili. Bieżące stanowiska premiera i prezydenta są dostępne na ich oficjalnych stronach; relacje o wpisach na X oznaczamy wyłącznie jako wtórne.
Weryfikator twierdzeń
Taką datę nosi akt opublikowany w Dzienniku Ustaw. Data 15 czerwca 2025 r. nie odpowiada temu wydarzeniu.
OFICJALNE: ELI ↗Stary Sejm wybrał pięć osób, ale K 34/15 uznał podstawę wyboru trzech na listopadowe wakaty i zakwestionował podstawę dwóch na grudniowe.
OFICJALNE: wyrok K 34/15 ↗Ten sam wyrok stwierdził niekonstytucyjność art. 137 w zakresie dwóch miejsc zwalnianych w grudniu, już podczas nowej kadencji Sejmu.
OFICJALNE: wyrok K 34/15 ↗Sejm opublikował listę nazwisk i wyniki wyboru. Spór dotyczy skutków późniejszych ślubowań i dopuszczenia do orzekania.
OFICJALNE: komunikat Sejmu ↗Jej przebieg jest udokumentowany, lecz skuteczność ślubowań wobec prezydenta jest przedmiotem przeciwstawnych ocen prawnych Sejmu i Pałacu Prezydenckiego.
OFICJALNE: Sejm — przebieg ceremonii ↗Oficjalne wystąpienia premiera i prezydenta zawierają przeciwstawne oceny. Samo ich ogłoszenie nie jest niezależnym rozstrzygnięciem konstytucyjnym.
OFICJALNE: oświadczenie prezydenta ↗