Częstochowa odwołała prezydenta i radę miasta. Co wynik mówi — a czego nie mówi — o 2027 roku?
W referendum 25 października mieszkańcy Częstochowy odwołali prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka oraz radę miasta. Według protokołów komisji w głosowaniu o prezydencie wzięły udział 51 863 osoby, a o radzie 51 844; oba progi ważności zostały przekroczone. To ważne rozstrzygnięcie lokalne, lecz nie sondaż poparcia dla partii w wyborach parlamentarnych 2027.
Dwie perspektywy
PERSPEKTYWA LEWICY I CENTROLEWICY — bilans miasta: Matyjaszczyk był związany z Lewicą, a większość w radzie tworzyła koalicja Lewicy z KO. Przed referendum władze miasta podkreślały rozwój Częstochowy w kolejnych kadencjach i twierdziły, że zadłużenie w relacji do budżetu jest mniejsze niż w wielu dużych miastach. To argumenty dotychczasowych władz, nie unieważnienie decyzji wyborców. Nowa Lewica wcześniej zawiesiła Matyjaszczyka w prawach członka partii.
PERSPEKTYWA PRAWICY I INICJATORÓW — potrzeba zmiany: Inicjatorzy referendum krytykowali zadłużenie, brak części inwestycji i sposób sprawowania władzy. Inicjatywę poparło PiS oraz inne ugrupowania prawicowe. Pełnomocnik komitetu Marcin Nocoń apelował, by przyszły komisarz nie wywodził się z dotychczasowego układu. To stanowiska polityczne i postulaty; sam wynik referendum potwierdza odwołanie, ale nie rozstrzyga każdej z tych ocen.
Fakty i sprawdzenie social mediów
Komisja opublikowała osobne protokoły dla prezydenta i rady. Za odwołaniem prezydenta oddano 49 952 głosy, a za odwołaniem rady 49 449. Wymagane minima udziału wynosiły odpowiednio 46 625 i 48 754 osób. Nie należy mylić liczby uczestników z liczbą głosów „za” ani wyciągać z lokalnego głosowania wniosku o wyniku wyborów parlamentarnych.
Sprawdziliśmy publiczne wyniki X i Facebooka dla komitetu referendalnego, Lewicy, KO i PiS. Nie potwierdziliśmy bezpośrednich adresów wiarygodnych, oryginalnych wpisów obu stron dotyczących ostatecznego wyniku. Dlatego nie przypisujemy im domniemanych postów. Zamiast tego podajemy protokoły komisji oraz oznaczone relacje wtórne PAP i lokalnego portalu o argumentach stron.
Weryfikator twierdzeń
Oba głosowania przekroczyły ustawowe progi uczestnictwa, a większość głosów ważnych poparła odwołanie. Są to dwa osobne rozstrzygnięcia.
OFICJALNE: protokoły KBW ↗Komisarz wyborczy wyznaczył minimum 48 754 uczestników dla rady i 46 625 dla prezydenta. Wynika to z liczby głosujących w wyborach tych organów w 2024 r.
OFICJALNE: informacja komisarza wyborczego ↗Około 97% oznacza odsetek głosów uczestników referendum, nie wszystkich mieszkańców ani wszystkich uprawnionych. Frekwencja wyniosła około 32,8%.
OFICJALNE: protokół dotyczący prezydenta ↗To głosowanie lokalne nad odwołaniem władz miasta, nie ogólnopolski sondaż ani wybory do Sejmu. Nie ma podstaw, by przenosić jego procenty na kraj.
OFICJALNE: przedmiot referendum w KBW ↗To konkurencyjne oceny polityczne stron. Wynik głosowania pokazuje decyzję uczestników referendum; nie jest dowodem na każdą przyczynę lub zarzut przywoływany w kampanii.
OPINIE LEWICY I PRAWICY: relacja PAP ↗